Voor essentiële gesprekken en effectieve samenwerking

Archief voor de categorie Methodiek

De kracht van verbinding vanuit persoonlijke oprichting

Het doorgeschoten individualisme heeft sporen van uitputting getrokken. Velen van ons zoeken al enige tijd naar een nieuwe, duurzame weg. Om die te vinden is er een groeiend aanbod van trainingen in onder andere persoonlijk leiderschap, mindfulness en meditatie. Mooie voeding voor het verlangen naar persoonlijke groei.

Inmiddels worden we ook uitgenodigd om vanuit die bewustwording een stap verder te gaan. Om vanuit het volgen van de persoonlijke weg naar binnen, weer uit te reiken naar buiten, naar elkaar. Vanuit vertrouwen in jezelf en in elkaar. Om zo ook collectief vorm te geven aan een nieuwe, duurzame weg.

De dialoog is een vorm die de Vrije Ruimte helpt scheppen, waarin dit soort collectieve verbinding kan ontstaan waardoor er een heel nieuw speelveld ontstaat.

284Dialoog

De randvoorwaarden die de dialoog schept, zijn dat je in gesprek met elkaar vanuit jezelf blijft spreken, ervaren en luisteren. Dat je voorbij je oppervlakkige oordelen onderzoekt wat je werkelijk beweegt. Wat anderen beweegt. Dat alles er mag zijn en niet bediscussieerd hoeft te worden. Dat je gezamenlijk onderzoekt wat de grote diversiteit aan persoonlijke ervaringen ons leert over de centrale vraag. Hoe meer huiswerk alle deelnemers aan de dialoog gedaan hebben, en daar bedoel ik mee, hoe meer zij zich bewust zijn van hun eigen bagage, des te schoner wordt het gesprek. Des te zuiverder kan er gesproken, gedacht, gevoeld en onderzocht worden.

Autonoom in Verbinding

Het gezamenlijke onderzoek in de dialoog creëert een horizontale verbinding tussen verticaal opgerichte mensen. De metafoor die je hier zou kunnen gebruiken is dat je in een kringgesprek jezelf allemaal als autonome eenheid, bijvoorbeeld een ronde kraal ervaart. Een kraal met een eigen kleur, een uniek verhaal, karakter, vorm. In dialoog streeft je er niet naar de kleuren en eigenschappen van de kralen te vermengen. Wat je doet door uitwisseling is als het ware een doorzichtige ketting rijgen door de kralen heen.

Je blijft zo autonoom en je bent in verbindingen met elkaar. Als deze dynamiek ontstaat, opent zich een nieuw veld van mogelijkheden. Mogelijkheden om de toekomst dichterbij te halen, om kennis uit de bron af te tappen en wellicht om afscheid te nemen van wat niet meer vitaal is. Maar in ieder geval om gezamenlijkheid te ervaren als mensen.

Persoonlijk

Zelf ben ik blij te zien dat er de afgelopen jaren de dialoog in Nederland zoveel meer aandacht heeft gekregen. Niet als containerbegrip maar als gespreksvorm met facilitering. Met Stichting Nederland in Dialoog droeg ik bij om de maatschappelijke dialoog op gang te brengen en mensen op een laagdrempelige manier te laten ervaren wat er gebeurt als je in dialoog gaat. Hoe bevrijdend en verheffend dat kan zijn. Afgelopen jaar heb ik besloten mijn opgedane ervaring ook meer naar organisaties in transitie te brengen. Met tien andere bekenden in dialoogland werk ik momenteel vanuit Adviseurs in Dialoog aan deze missie.

Ik kijk met veel plezier naar alle andere dialoogbewegingen, we hebben nog zoveel werk te verrichten als we willen dat alle ontmoetingen en samenwerkingen beginnen met een aandachtig gesprek om zo de bedding te creëren voor een duurzame samenleving.

 

 

Dialoog bij talentontwikkeling van jongeren

2014-08-22-01.37.30-300x300Sanne Roemen is betrokken bij Jimmy’s (meer daarover onderaan dit bericht) en doet daar veel met dialoog. Hieronder een artikel dat ze voor haar eigen blog schreef over hoe dialoog bij Jimmy’s gebruikt wordt:

Jimmy’s wordt gerund door jongeren en is bedoeld voor alle vragen en ideeën van jongeren. Talentontwikkeling staat daarbij centraal. Dan is het handig als iedereen die betrokken is bij Jimmy’s een beeld heeft van wat talentontwikkeling is. Nou geloven wij niet in één waarheid, en ook niet in college geven. Wij geloven eerder in samen ontdekken en verkennen. Nou is dialoog een heel handig instrument om dat te doen.

Dialoog in trainingen

Daarom hebben we in verschillende trainingen van Jimmy’s de dialoog verwerkt als manier om het thema van zo’n training met elkaar te verkennen. En ook om van elkaar ideeën te horen over hoe je met het thema om kan gaan. Tegelijk maak je kennis met de basishouding die bij dialoog hoort: met oprechte belangstelling luisteren om de ander te begrijpen. We hanteren de methodiek van Nederland in Dialoog, daar schreef ik hier al eens uitgebreid over. Bij die methodiek volgen we vier stappen: kennismaken (met elkaar en het thema), ervaringen uitwisselen, dromen en doen.

Talentontwikkeling

Bij een dialoog over talent en talentontwikkeling wissel je dus associaties bij het thema talent uit (waar denk je aan bij dat woord), dan ga je dieper in op ervaringen waarbij je geholpen werd om een talent te ontdekken of ontwikkelen of waarbij je zelf iemand hielp. Bij het dromen kijken we naar hoe de wereld er idealiter uit zou zien als iedereen met zijn talent aan de slag zou kunnen en bij doen bedenkt iedereen wat hij of zij zelf morgen al kan doen om zo’n wereld een stapje dichterbij te brengen.

Wat je bij deze dialoog ontdekt is hoe ontzettend breed het thema talent eigenlijk is. Hoe veel verschillende manieren er zijn om naar talent te kijken en om ermee om te gaan.

Hier een stukje van de oogst van een van de dialogen over talent die ik zelf mocht begeleiden, om je een beeld te geven:

“Eigenlijk ben je je zelf vaak niet zo bewust van je eigen talent. Dan komt er een ander en die zegt tegen jou: ‘dat kan jij goed’. Je bent een beetje verbaasd, maar je gaat het daarna zelf ook zien. Dan gaan mensen jou bevragen of aanspreken op je talent. Ze geven je rollen die passen bij jouw talent. En zo ontwikkel je het steeds verder.”
“Ik denk talent ook iets kan zijn waar je níet goed in bent, maar wat je wel heel leuk vindt en waar je hard voor wil werken om het te leren. Dat je wel gemotiveerd bent zeg maar.”
“Voorwaarde is dat je het net iets beter kan dan anderen, en het ook net iets LEUKER vindt.”
“In een ideale wereld is iedereen alert op het talent van anderen en nemen mensen de tijd om er met elkaar op te reflecteren.”
“Dus net zo makkelijk als mensen nu tegen elkaar zeggen ‘hee joh, eikel!’ zeggen ze ‘hee joh, wat kan jij dat goed!’”

Dialoog bij de training: ‘jij en de groep’

Bij Jimmy’s leer je ook om de groep die er op dat moment is, in te zetten wanneer iemand een vraag of een idee heeft. Om dat te trainen gebruiken we (naast andere oefeningen) een dialoog waarin je jouw rol in een groep gaat onderzoeken, ervaringen uitwisselt over iets gaafs wat er ooit met een groep gelukt is, dromen over hoe jij met je unieke karakter in de ideale wereld je bijdrage kan leveren in een groep en bij de ‘doen’ stap: bedenken wat je morgen al kan doen om je unieke superpowers in te zetten bij Jimmy’s.

Ook hier geldt weer: er is niet één waarheid, we onderzoeken iedereen’s kijk op het onderwerp en verkennen zoveel mogelijk ervaringen, dromen en ideeën.

Diep luisteren: de Paarse Fiets.

Tegelijk oefenen we door het gebruik van de dialoogmethodiek om echt met diepe aandacht en nieuwsgierige belangstelling naar de ander te luisteren. Dat is de manier waarop mensen bij Jimmy’s het liefst met elkaar om gaan.

Om de dialoog uit te leggen gebruik ik vaak het voorbeeld van de Paarse Fiets. Je kent het vast wel dat je een verhaal vertelt en dat de ander je dan onderbreekt omdat ze iets gehoord heeft wat haar doet denken aan iets dat ze zelf meegemaakt heeft. En dan gaat ze dat vertellen zonder jou uit te laten praten. Soms heeft haar verhaal zelfs niets met het jouwe te maken. Bijna iedereen herkent deze situatie en vindt het ook irritant. Bij luisteren in dialoog luister je omdat je oprecht wilt horen wat de ander te vertellen heeft, je bent nieuwsgierig en laat elkaar uitpraten. Ik vond de reactie van een van de deelnemers dan ook helemaal fantastisch:

“Als je niet meteen je paarse fiets erin gooit, maar wacht tot iemand echt zijn hele verhaal gedaan heeft, kom je zelf ook op veel mooiere dingen om te zeggen of te vragen. Wat je zelf zegt als iemand uitgepraat is, heeft veel meer waarde.”

Je kunt je wel voorstellen dat je na zo’n middag dialoog overal ineens paarse fietsen ziet.

Jimmy’s, wat is dat?

Jimmy’s is een plek door en voor jongeren, waar alle jongeren terecht kunnen met al hun vragen en ideeën. In 2010 gestart in Groningen en inmiddels zijn er tien plekken in Nederland in verschillende fasen met een Jimmy’s bezig. Bij Jimmy’s staan jongeren centraal, maar dan ook echt: een team van jongeren runt een Jimmy’s vestiging, ondersteund door maximaal één professional. Ik schreef er eerder al een blogje over.

Dialoog – fundament onder vitale sociale coalities

Solo of samen?

Sociale pioniers zoeken naar een sociale en duurzame weg waarop onze samenleving en de wereldgemeenschap zich kan bewegen. De inspiratie om deze weg te gaan ontstaat meestal uit een schuring van de principes in je binnenwereld die in contact komen met een buitenwereld waar je onrecht ervaart.

De eerste stap om vorm te geven aan het inzicht dat het anders kan is om zelf op te staan voor je ideaal. Je persoonlijke huiswerk te doen, jezelf te leren kennen, wegen te vinden om af te stemmen op het hogere doel.

Na het volgen van de persoonlijke weg naar binnen en het belichamen van je ideaal, komt de stap om weer uit te reiken naar buiten, naar elkaar. Vanuit vertrouwen in jezelf en in elkaar. Om zo ook collectief vorm te geven aan een nieuwe, duurzame weg.

De sociale pioniers in Nederland investeren al een tijd in zichzelf, hun initiatieven en bewegen steeds meer naar het collectief innemen van een geëigende plek. Zie alle mooie platforms die ontstaan zoals Social Powerhouse.

Toch is het vormen van een collectief, het verwoorden van een gezamenlijke visie en standpunten niet altijd eenvoudig. Ook niet voor wereldverbeteraars. Of misschien juist niet voor wereldverbeteraars die gewend zijn om heel goed af te blijven stemmen op hun eigen kompas en niet perse op elkaar.

Dialoog
Ervaring leert dat dialoog een hele geschikte gespreksvorm is die helpt om vrije ruimte te scheppen waarin verbinding kan ontstaan. Met respect voor de inzichten en ervaringen van alle betrokkenen, voor het thema dat zij delen en voor de omgeving waarin zij opereren.

Deelnemers in dialoog

 

 

 

 

 

Gelijkwaardigheid
Een belangrijk kenmerk van dialoog is gelijkwaardigheid. Dat uit zich in de cirkelvorm waarin de dialoog plaatsvindt. Iedereen zit even ver van het midden. Even dichtbij de vraag die besproken wordt. Of je zou ook kunnen zeggen even dichtbij de waarheid.

Alle deelnemers in het gesprek worden uitgenodigd persoonlijke ervaringen te delen. Hun unieke verhaal in te brengen dat gerelateerd is aan de centrale vraag. Dat kan bijvoorbeeld zijn: wat is Sociale Waarde?

Het gezamenlijke onderzoek in de dialoog creëert een horizontale verbinding tussen opgerichte mensen. Door unieke ervaringen in verbinding te brengen met elkaar, kun je het collectieve verhaal gaan lezen en verwoorden. Als deze dynamiek ontstaat, ontstaat er naast inspiratie en onderlinge verbinding, ook de mogelijkheid om de toekomst dichterbij te halen, om kennis uit de bron af te tappen en om afscheid te nemen van wat niet meer vitaal is.

Cruciale rol gespreksleider
Iedereen kan meedoen aan een dialoog. Maar niet iedereen kan het gesprek zomaar goed faciliteren. Het creëren van de setting, juiste condities en bewaking van het proces, vraagt om een ervaren gespreksbegeleider. Het is een vaardigheid die je leert door je bewust te worden van de basisprincipes van dialoog, jezelf te trainen om goede vragen te stellen, op verschillende niveaus te luisteren, posities in het gesprek te herkennen, je te trainen van a tot z met aandacht aanwezig te zijn om zo het proces als geheel te dragen.

Droom
Mijn droom is dat iedere samenwerking met een goede gefaciliteerde dialoog begint. Ik ben ervan overtuigd dat als je het lef hebt om te vertragen aan het begin van de samenwerking dat je uiteindelijk een versnelling creëert in het realiseren van je gezamenlijke doel. Als je niet vanuit een rol maar vanuit je hele zijn aanwezig bent en in verbinding gaat met elkaar, leg je een fundament van respect en waardering waarop je in spannende fases van de samenwerking kunt terugvallen. Je creëert daarbij een cultuur en omgangsvorm die maakt dat je weet hoe je door uitdagende fases heen kunt bewegen. Het voeren van een dialoog is voor mij voorwaarde om te komen tot vitale coalities die samen de noodzakelijke maatschappelijke vernieuwing brengen waarnaar we zoeken.

De dialoogmethodiek van Nederland in Dialoog: echte mensen, echte verhalen.

Even wat achtergrond over de methodiek.

De methodiek die Nederland in Dialoog hanteert, is gebaseerd op de methode Appreciative Inquiry. Deze methodiek werd in Rotterdam voor de eerste Dag van de Dialoog ontwikkeld door Brahma Kumaris Spirituele Academie.

De vier stappen die we in de dialoog doorlopen zijn:

  1. Kennismaken,
  2. Ervaringen delen,
  3. Dromen,
  4. Doen.

Bij elke stap formuleren we een vraag over het thema, soms met per stap een aantal verdiepingsvragen. Thema’s waren in 2012 onder andere: Crisis, wat kun je ermee? – Lef in ’t naoberschap – Erbij horen – Waar sta jij voorop? – Je thuis voelen (in Deventer). Bij de dialogen die we voeren in het kader van het project World=U zijn de thema’s: wereldburgerschap, klimaat, voedsel en welzijn & welvaart.

Gespreksregels voor de dialoog:

  • Behandel elkaar met respect en vriendelijkheid
  • Spreek vanuit jezelf: vermijd algemeenheden (ik vind ipv men zegt) en deel je persoonlijke ervaring
  • Laat de ander zijn/haar verhaal vertellen en zet daar niet gelijk een verhaal tegenover
  • Stel oordelen uit en onderzoek ze
  • Sta stiltes toe als mensen even willen nadenken
  • Probeer te begrijpen wat iemand zegt, stel verdiepende, waarderende vragen

Een aantal verschillen tussen dialoog en debat:

  • Debat is een soort wedstrijd met argumenten, je kan een debat winnen of verliezen. Dialoog is elkaar aanmoedigen vanuit oprechte belangstelling in elkaar’s verhaal.
  • Debaters streven naar overwinning, deelnemers aan dialoog streven naar uitwisseling.
  • Bij debat sta je tegenover elkaar, in dialoog ga je samen met elkaar.
  • Debat is onpersoonlijk, een debater voert algemeenheden, cijfers en “feiten” aan, dialoog draait om het uitwisselen van persoonlijke ervaringen.
  • Bij debat wil je elkaar overtuigen, bij dialoog wil je elkaar leren kennen.
  • Bij debat wordt selectief geluisterd, de focus op uitspraken die je kunt gebruiken om je volgende punt te “scoren”. Bij dialoog wordt met aandacht geluisterd, om het hele verhaal tot je door te laten dringen.

Mijn ervaring is dat het simpele van deze methodiek zorgt voor een bruisend, persoonlijk gesprek waarin je snel je tafelgenoten werkelijk leert kennen rond het gespreksthema. Na afloop is wordt er soms nog lang nagepraat omdat mensen zichzelf herkennen in de ander of geprikkeld zijn door iemand’s ervaringen en daar nog over door willen spreken.