Voor essentiële gesprekken en effectieve samenwerking

Dialoog, een vorm die poorten opent

Een terugblik op de inspiratie die ik in 2003 in Guatemala opdeed en waar dat toe leidde.

Het is oktober 2003 als ik met Manuela Alvarado door Guatemala reis. Met haar organisatie Participación Política del Pueblo Maya bezoeken we Maya gemeenschappen om in kaart te brengen wat deze mensen op de nationale politieke agenda van Guatemala willen krijgen bij de komende verkiezingen. Manuela was zelf een van de eerste Guatemalteekse congresleden van Maya komaf. Ik woon op dat moment inmiddels acht maanden in Guatemala en wil mijn Spaans verder verbeteren door met haar samen sessies te organiseren en begeleiden.

Elke bijeenkomst die we organiseren met de lokale Maya bevolking begint met een avondprogramma waarna we twee volle dagen aan het werk gaan. Ter voorbereiding op deze avondbijeenkomst, koopt Manuela onderweg altijd kaarsen op de lokale markt. Een rode, gele, witte, zwarte, blauwe en groene kaars.

Eenmaal op de locatie aangekomen, zetten we de stoelen in een cirkel, maken we de ruimte schoon en positioneert Manuela de kaarsen in het midden. Als de mensen aangekomen zijn, opent ze de avond met een ritueel. Ze roept de windstreken aan en vraagt moeder Aarde en vader Hemel om de bijeenkomst te begeleiden en zegenen. De voorouders worden uitgenodigd deel te nemen en onze cirkel te dragen. De kaarsen worden aangestoken en Manuele spreekt een intentie voor de bijeenkomst uit. Daarna gaan we in gesprek. Of er nou 10 of 50 mensen zijn, iedereen komt aan bod. Elke stem wordt gehoord. Of je nou lang of kort iets wil delen. We maken rondes waarbij een ieder zelf aanvoelt wat hij of zij wil zeggen of liever zwijgt. De vraag waarover we praten is, wie ben je en hoe zit je hier?

Guatemalan Daykeeper ritual

Foto van Ed Barnhart – mijn eigen foto’s waren nog niet digitaal destijds.

Het is voor mij een transformerende ervaring die  ik pas vele jaren later zal benoemen als mijn eerste ervaring met dialoog. De verhalen die gedeeld worden zijn persoonlijk en gaan veel over de gruwelijke manieren waarop families en hele dorpen slachtoffer zijn geworden van de genocide tijdens de 36-jarige burgeroorlog van 1960 tot 1996.  Er vielen meer dan 200.000 slachtoffers. Uit onderzoeken blijkt dat in ieder geval meer dan 80% van de slachtoffers Maya’s waren. Zij zijn de oorspronkelijke bewoners van Guatemala en inmiddels een minderheidsgroepering.

De verhalen in de cirkel gaan niet over de grote cijfers maar over verloren familieleden. De manier waarop soldaten mannen en jongens kuilen liet graven waarin zij gefusilleerd werden terwijl de vrouwen in een kerk opgesloten zaten. Hoe je er jarenlang niet met elkaar over praat. Hoe gezinnen stuk zijn en alcohol de oplossing lijkt voor velen. Dat de overheid, het leger en de politie geen bescherming bood maar je vijand was. Dat er al met al dus geen enkele plek was waar je heen kon om recht te laten geschieden. Dat praten met elkaar vaak te pijnlijk was en dat er dus jarenlang gezwegen werd.

Het gesprek in de cirkel duurde zo lang als het duurde. Tot iedereen aan het woord was geweest. Tot er ruimte ontstaan was om de volgende dag met elkaar aan het werk te gaan. Er werd gehuild, gevoeld en gezwegen. En uiteindelijk werd er hoop uitgesproken en gelachen. Ik zag volwassen mannen hartstochtelijk huilen en realiseerde me hoe wezenlijk het was om op deze manier ruimte te maken voor verwerking en heling. Het maken van de politieke agenda de dagen erna was in verhouding een peulenschilletje.

Tien jaar laten kijk ik terug waar deze ervaring me gebracht heeft. Na het werken met Manuela in 2003 ben ik doorgereisd naar het huis in Ojai Californië waar Krishnamurti tot zijn dood woonde. Krishnamurti is sinds mijn vijftiende een grote inspiratiebron. Hij leefde voor dat hoe dialoog en persoonlijk leiderschap transformatie brengt. Zijn gesprekken met David Bohm waren en zijn ongelooflijk inspirerend. Ik leerde meer en meer over de dialoog als vorm.

In de praktijk in Guatemala, cognitief door de videobanden van Krishnamurti te bekijken maar ook als backpacker.

Door een jaar alleen rond te reizen en in hostels en hotels te verblijven ervoer ik de kracht en kwaliteit van het open gesprek. Het gesprek dat je hebt met volslagen vreemden uit andere delen van de wereld als je samen in een hostel eten staat te koken en dat samen nuttigt. Gesprekken in urenlange busritten, in hangmatten in de rimboe. Ik stond open voor mensen waar ik in mijn eigen land geen contact mee maakte. Daar voegde ik een ervaring in Las Pyramides in San Marcos aan toe waar ik meer leerde over de waarde van meditatie, yoga en reflectie.

Terug in Amsterdam in maart 2004 liep ik bij Nieuwe Maan binnen met de vraag of ik me bij ze aan mocht sluiten omdat ik de Dag van de Dialoog in Amsterdam wilde gaan organiseren. Geïnspireerd door de Dag van de Dialoog in Rotterdam die ik al voor mijn vertrek had leren kennen. Mijn reiservaring, studieachtergrond en levensverhaal kwamen samen in deze ambitie.

Nu tien jaar later, heb ik net afstand gedaan van mijn functie als directeur van Stichting Nederland in Dialoogdie voortgekomen is uit de samenwerking met mijn collega’s bij Nieuwe Maan en de collega’s van de Rotterdamse Dag van de Dialoog.

Ik heb de afgelopen zeven maanden tijd gemaakt om te kijken naar de plant die gegroeid is uit het zaadje, dat tijdens de reis in Guatemala werd geplant. Op een recentelijke Heidag van Nederland in Dialoog hebben we het zelfs als een boom ervaren. Met diepe wortels, een dikke stam en alle lichtheid in de takken om ver uit te reiken.

Stichting Nederland in Dialoog is een beweging van geïnspireerde mensen die tijd steken in het organiseren van ontmoeting en een mooi gesprek tussen buurtgenoten. Gesprekken over samen wonen, leven en werken. Sinds 2005 zijn we aan het bouwen en nu in 2013 zijn er dialoogorganisatoren in 90 plaatsen in Nederland. In 2012 kwam daar een nieuwe beweging bij. WORLD=U een jongerenbeweging met als ondertitel “local action on global issues” die ik vanuit Nederland in Dialoog oprichtte met de Rabobank en het Wereld Natuur Fonds.

Bij het terugkijken werd ik me gewaar dat de dialoog als vorm, een toegangspoort is die voor mij nog niet uitgewerkt is. Maar dat het wel goed is om er op een andere manier mee te gaan werken. Niet meer als coördinator van Stichting Nederland in Dialoog, maar op andere plekken. Plekken in organisaties waar transformatie gewenst is, waar we als collectief Adviseurs in Dialoog maatwerk leveren. Of op plekken waar we experimenten met nieuwe vormen waarvoor we een veld willen openen waarin het heden, verleden en de toekomst samenvallen. Waar we in harmonie kunnen onderzoeken in welke tijd we aangeland zijn en wat dat voor een nieuwe kansen biedt om op een duurzame manier met elkaar samen te leven. Oude kennis van rituelen, de natuurlijke wetmatigheden en intuïtief Weten wijzen daarbij de weg. Ik doe ontdekkingen voor en voorbij de dialoog als vorm. Op de laag van intentie en manifestatie. Wie weet wat daar weer voor een moois van gaat komen!

Stichting Nederland in Dialoog groeit ondertussen door. Met mooie nieuwe mensen aan het roer. Ik blijf graag betrokken achter de schermen en als ambassadeur. Als je zelf wilt ervaren wat een dialoog is, en waarom ik het zo bijzonder vind, doe dan mee aan een van de dialoogtafels die van 4 tot 10 november georganiseerd worden tijdens de Nationale Week van de Dialoog.

 

Overige links:

–       www.adviseursindialoog.nl – voor maatwerk dialoog in organisaties

–       www.worldisu.nl – de jongerenbeweging met “local action on global issues

–       www.olgalouise.nl – mijn persoonlijke website met o.a. een dialoogtraining

–       www.nieuwemaannetwerk.nl – mijn thuisbasis van sociale ondernemer

 

Stil

Onder het motto ‘practice what you preach’ volgt Femke Zwaal een opfristraject van haar eerstegraads lerarenopleiding. Om naast het werk als ondernemer/adviseur in de rol van deeltijddocent Nederlands de brug te slaan tussen de praktijk en het voortgezet onderwijs. Ze blogt hier over haar ervaringen.

‘Tassen van tafel, telefoons weg, sluit je ogen en wees stil.’ Zo begint elke les van mijn stagedocent. Het duurt soms even voordat iedereen meedoet, maar al gauw daalt er een weldadige rust neer in de klas. Soms krijgen enkele meisjes de slappe lach, omdat zij hun ogen niet dicht durven doen, maar ze lachen zonder geluid te maken. Een minuut kan dan lang duren.

Ik moest er zelf ook even aan wennen. Het deed mij denken aan het bidden aan tafel bij mijn oma vroeger: je keek door je oogharen wie er meedeed en wie niet.

Maar het werkt. Ook in die drukke 3 HAVO-klas met 30 leerlingen. Of juist in deze klas, waar de kinderen meer aan hun hoofd hebben dan de gemiddelde VWO-leerling. Zo kunnen ze even aarden. Om vervolgens te kunnen luisteren of rustig aan het werk te gaan.

Nu ik elke week een hele dag in de collegebanken zit, ervaar ik weer hoe vermoeiend het is om steeds je aandacht bij de les te houden. En ook in de pauzes kom je niet tot rust, omdat je dan moet socialiseren met de medeleerlingen. Hetzelfde geldt voor een dag vol vergaderingen of een conferentie zoals ik die vorige week bezocht, waar elke minuut benut moest worden om te leren en te netwerken. Of om snel even je mail of telefoon te checken op belangrijke berichtjes.

Hoe creëer je de zo belangrijke rust en stilte in een lerende omgeving? In mijn les over spannende verhalen die ik vorige week aan de al genoemde 3 HAVO klas gaf, had ik mezelf ten doel gesteld om de klas stil te laten worden. Zodat ze konden luisteren naar de verhalen van hun klasgenoten. Ik had het kunstlicht uit gedaan en de leerling die mocht voorlezen laten wachten tot het echt stil was. Het werkte.

Als het aan mijn stagedocent ligt, gaan alle leerlingen elke dag 2 x 15 minuten mediteren, zoals op veel scholen in India, de VS en sinds kort ook in Brazilië gebruikelijk is. In Nederland is er één basisschool in Lelystad waar deze methode ook wordt toegepast. Ook in het bedrijfsleven en in de sport rukt transcendente meditatie op als beproefde methode om stress te vermijden.

Maar 2 x 15 minuten mediteren lijkt in het strakke 50 minutenrooster dat de meeste middelbare scholen in Nederland hanteren geen haalbare kaart. Los van de oefening en begeleiding die het vergt om 15 minuten lang echt stil te zijn. Maar elke les (en vergadering!)  beginnen met 1 of 2 minuutjes aandachtige stilte, lijkt mij een goed begin. En wanneer je dat elk leerjaar met een minuutje uitbouwt, treden de leerlingen na een paar jaar mindfull en stressvrij het examen tegemoet. En dat is goed voor hun prestaties.

Zou de minister dit nog kunnen opnemen in het onderwijsakkoord? Het kabinet zou zelf ook wel eens veel baat bij een paar minuten stilte kunnen hebben…

Training in dialoog begeleiden voor World=U

Hoe brengen we jongeren op zo’n manier met elkaar in gesprek over wereldissues, dat ze bereid zijn gezamenlijk tot lokale acties te komen?

Deze vraag staat centraal binnen het jongerenproject World=U, een samenwerkingsverband tussen Rabobank, Wereld Natuur Fonds en Stichting Nederland in Dialoog.
Op 26 juni 2013 stoomden de adviseurs van Stichting Nederland in Dialoog het team klaar in een train-de-trainer training. In het team zitten de Rabobank projectleiders, WNF-ers en jongeren die vorige keer aan World=U meededen en nu een buddy zijn voor een nieuw World=U team.
“Dat we ons in een dialoog geraakt voelen door elkaars verhalen, daar doe ik het voor”. De ogen van de jongen die vorig jaar deelnam aan de eerste editie van W=U en nu buddy is, sprankelen. Hij is vorig jaar geïnspireerd geraakt door de impact die de dialogen op hem en zijn teamgenoten hebben gehad. En hij voelt dat hij zijn verrijking en inspiratie mag doorgeven aan anderen. “Ik kom oorspronkelijk uit een debat-cultuur. Dialoog heeft mij meer verdieping gegeven”, aldus een andere ex-deelneemster, die zich ook als buddy heeft aangemeld. “De dialoog is een heel respectvolle manier van informatie uitwisselen, waarbij verschillen er gewoon mogen zijn.”
De trainingsdag, die bestond uit het uitwisselen van achtergrondinformatie over de gehanteerde dialoogmethodiek, luisteroefeningen, dialoog rondom thema’s en reflectieronden, heeft de deelnemers een eerste duwtje in de rug gegeven. “We hebben eindelijk beeld en ervaring bij het voeren en begeleiden van een dialooggesprek. En als je het zelf zo op het droge kunt oefenen met elkaar, schept dat ook meteen een band.” De Rabobanken zijn er klaar voor.

Ken jij de online belevingswereld van jouw kind?

Je hoeft het niet alleen te doen!

Alma Wattimena voerde op de Bussumse Montessori School (de school van haar kinderen) en thuis een aantal dialogen met kinderen, ouders en docenten over sociale media. Een open gesprek met de mobieltjes op tafel waarin belangstelling getoond werd voor de mores op social media. Hoe gaan kinderen daarmee om en hoe gaan ze met elkaar om op apps, games en websites? Voor ouders, leerkrachten én kinderen waren het inspirerende gesprekken. Kinderen zeiden “mam, zullen we dit elke week doen?” en over de methodiek “als je was gaan preken, had ik niet meegedaan!”. Wat bleek is dat ze het heel leuk vinden om te vertellen over wat ze meemaken.

Als afsluiter van dit traject sprak ik op 14 februari 2013 op de school voor ouders en leerkrachten over kinderen en social media. Over kansen en risico’s van online gedrag van kinderen. Hier zag ik gelukkig een aantal ouders die met hun kind uitwisselen over hun online belevingen. Hopelijk is de drempel voor andere ouders om dit te doen ook wat lager geworden. Want wat ik ontdekte tijdens de voorbereiding van mijn lezing maakte me een beetje aan het schrikken. Niet om wat kinderen te wachten staat als zij zich online begeven, maar door het gebrek aan betrokkenheid van ouders.

Staat jouw dochter op een bangalijst? Speelt jouw kind een MMORPG? Wat betekent gnoc? En cd9? En Pos? En hee, denk jij dat kinderen computergeeks zijn voor wie technologie geen geheimen meer heeft? Zie jij de online, virtuele wereld als niet echt? Wat denk je, zijn games en sociale media verslavend en worden kinderen gewelddadiger van agressie in games? Weet jij of gamen en appen en social media gebruiken schadelijk zijn voor de hersenen? Vraag jij aan je kind wel eens “en, heb je je kamer nog verder ingericht op Habbo Hotel?” of “hoe ging jouw missie vandaag in World of Warcraft?”.

Ik schrok van de bangalijst, scoorde vrij hoog (ja!) in de online slang test, werd bevestigd in de gedachte dat het op knoppen kunnen klikken nog niet betekent dat een kind digitaal vaardig is. Natuurlijk kunnen games, apps en social media verslavend zijn, vooral voor het puberbrein dat zo gevoelig is voor beloning en nog geen goed ontwikkelde frontaalkwab (waar je grenzen wonen) heeft. En ja, de hersenen ontwikkelen zich oppervlakkiger als een kind te veel tijd online doorbrengt maar vooral als het te WEINIG tijd buiten spelend of sportend met anderen doorbrengt.

Jammer genoeg zie ik vrij weinig ouders die interesse tonen in de online belevingswereld van hun kind. Want ja, die wereld is hartstikke echt. Het is een spannende, leuke, boeiende, soms gevaarlijke en enge wereld waar sommige kinderen dagelijks in ronddwalen. Je kind maakt contact, experimenteert met gedrag, leert en speelt online net zoals op het schoolplein en de sportvereniging. Door samen in die belevingswereld te duiken, erop te reflecteren, je dingen uit te laten leggen en te laten zien maak je veel beter gebruik van de kansen die social media bieden voor je kind om zich te ontwikkelen en kan je je kind beter beschermen tegen de risico’s.

Wij zijn zelf echter niet opgegroeid in een digitale wereld en we kunnen dus niet teruggrijpen op ervaringen uit ons eigen verleden om ons kind hierin goed op te voeden. Het is echter een misverstand om te denken dat je zelf een “digital native” of op zijn minst “digital immigrant” moet zijn om betrokken te kunnen zijn bij de online wereld van je kind. Je hoeft ook niet zelf te kunnen paardrijden, breakdancen, voetballen om ze daarin te kunnen ondersteunen, aanmoedigen en begrenzen, toch? Wil jij ook meer contact met je kind over zijn online belevenissen? Wil je gebruik maken van de kansen voor ontwikkeling die games, social media en apps bieden? Wil je het gesprek aan gaan met je kind? Breek door de je weerstand heen, toon belangstelling, stel grenzen en maak afspraken. Zorg voor een goede balans tussen digitaal en “in real life” activiteiten.

Praktische handvatten om met je kind in gesprek te gaan staan in het boek “Focus” van Justine Pardoen.
Mijn presentatie vind je hier op Slideshare.
Alle links naar bronnen waar ik me op gebaseerd heb staan hier: Evernote document Kinderen en Social Media.

Ga jij met je kind het gesprek aan over dit onderwerp? Hoe reageert je kind erop? Of vind je het juist heel moeilijk? Houdt jouw kind je weg bij zijn online wereld? Ik zou het leuk vinden als je je ervaringen in de reacties wilt delen.

Als jij het leuk vindt om ook zo’n traject te organiseren voor jouw kinderen, hun vrienden / vriendinnen en ouders helpen we je daar graag bij. Het was deze keer gekoppeld aan een school, maar je organiseert het net zo makkelijk zelf. Neem contact op als je meer wilt weten.

De dialoogmethodiek van Nederland in Dialoog: echte mensen, echte verhalen.

Even wat achtergrond over de methodiek.

De methodiek die Nederland in Dialoog hanteert, is gebaseerd op de methode Appreciative Inquiry. Deze methodiek werd in Rotterdam voor de eerste Dag van de Dialoog ontwikkeld door Brahma Kumaris Spirituele Academie.

De vier stappen die we in de dialoog doorlopen zijn:

  1. Kennismaken,
  2. Ervaringen delen,
  3. Dromen,
  4. Doen.

Bij elke stap formuleren we een vraag over het thema, soms met per stap een aantal verdiepingsvragen. Thema’s waren in 2012 onder andere: Crisis, wat kun je ermee? – Lef in ’t naoberschap – Erbij horen – Waar sta jij voorop? – Je thuis voelen (in Deventer). Bij de dialogen die we voeren in het kader van het project World=U zijn de thema’s: wereldburgerschap, klimaat, voedsel en welzijn & welvaart.

Gespreksregels voor de dialoog:

  • Behandel elkaar met respect en vriendelijkheid
  • Spreek vanuit jezelf: vermijd algemeenheden (ik vind ipv men zegt) en deel je persoonlijke ervaring
  • Laat de ander zijn/haar verhaal vertellen en zet daar niet gelijk een verhaal tegenover
  • Stel oordelen uit en onderzoek ze
  • Sta stiltes toe als mensen even willen nadenken
  • Probeer te begrijpen wat iemand zegt, stel verdiepende, waarderende vragen

Een aantal verschillen tussen dialoog en debat:

  • Debat is een soort wedstrijd met argumenten, je kan een debat winnen of verliezen. Dialoog is elkaar aanmoedigen vanuit oprechte belangstelling in elkaar’s verhaal.
  • Debaters streven naar overwinning, deelnemers aan dialoog streven naar uitwisseling.
  • Bij debat sta je tegenover elkaar, in dialoog ga je samen met elkaar.
  • Debat is onpersoonlijk, een debater voert algemeenheden, cijfers en “feiten” aan, dialoog draait om het uitwisselen van persoonlijke ervaringen.
  • Bij debat wil je elkaar overtuigen, bij dialoog wil je elkaar leren kennen.
  • Bij debat wordt selectief geluisterd, de focus op uitspraken die je kunt gebruiken om je volgende punt te “scoren”. Bij dialoog wordt met aandacht geluisterd, om het hele verhaal tot je door te laten dringen.

Mijn ervaring is dat het simpele van deze methodiek zorgt voor een bruisend, persoonlijk gesprek waarin je snel je tafelgenoten werkelijk leert kennen rond het gespreksthema. Na afloop is wordt er soms nog lang nagepraat omdat mensen zichzelf herkennen in de ander of geprikkeld zijn door iemand’s ervaringen en daar nog over door willen spreken.

World=U

Start nieuwe World=U Teams in september 2013

‘Je hebt ideeën over hoe het beter kan. Over hoe het beter móet. Bij jou in de buurt, maar ook in de rest van de wereld. Je wilt daarover graag in gesprek. En je wilt in actie komen. Samen met andere jongeren, experts en beslissers uit de politiek en het bedrijfsleven.’ De werving van jongeren voor zeven nieuwe World=U Teams is begonnen. Nog voor de zomervakantie worden jongeren van 16-24 jaar benaderd om mee te doen aan World=U. De nieuwe teams starten in september. Lokaal, gefaciliteerd door lokale Rabobanken. En landelijk met een kick-off op zaterdag 5 oktober.

Elk World=U team gaat in gesprek over wereldvraagstukken rond de thema’s voedsel, klimaat en geld & waarde(n). De centrale vraag is: ‘Waarvoor wil jij in actie komen?’ De jongeren bedenken hun eigen plan voor een betere, duurzame wereld. Ze onderzoeken wat ze zelf lokaal kunnen doen. De Rabobank, het Wereld Natuur Fonds en Nederland in Dialoog zetten hun netwerk en experts in om hen te helpen op hun ontdekkingsreis. In april 2014 komen de plannen tot uitvoering en worden ze zichtbaar overal in het land.

De zeven nieuwe World=U Teams starten in: Enschede/Haaksbergen, Flevoland, Helmond, IJsseldelta (Zwolle), Rotterdam, Zuid-Holland Midden (o.a. Delft) en Westelijke Mijnstreek (Sittard/Geleen). Op uitnodiging van de lokale Rabobanken komen de teams in september voor het eerst bij elkaar. Tijdens de landelijke kick-off op zaterdag 5 oktober maken de jongeren kennis met de dialoog, de thema’s en met elkaar. Jongeren die interesse hebben om mee te doen kunnen zich aanmelden bij de lokale Rabobank of via het aanmeldformulier op www.worldisu.nl.

Maatschappelijke meerwaarde van hoogbegaafden

De weerslag van een dialoog over dit onderwerp geleid door Olga Plokhooij en Renate van der Veen van Adviseurs in Dialoog.

meerwaardeHB

Klik op het plaatje voor een grotere – beter leesbare – versie van de mindmap.

Juiste mensen op de juiste plek

Op maandag 17 juni 2013 begeleidde Saar Francken van Adviseurs in Dialoog een gesprek over de juiste mens op de juiste plek. Het was een dialoogavond in de reeks van maandelijkse gesprekken voor iedereen die belangstelling heeft in dialoog en wil kennismaken met deze vorm van gesprek.

Acht mensen spraken over jezelf kunnen zijn, ruimte krijgen en creeren, nieuwsgierig zijn naar de ander en de moed hebben om door te vragen, openheid en gelijkwaardigheid.

Als de juiste mensen op de juiste plek zijn gebeurt er wat!

Pagina 2 van 212